ترجمه سخن علامه طباطبائى ( ره ) : حديث ها تنها بر « فنا كردن اشياء و ميرانيدن شان » دلالت دارند ؛ يعنى از بدن هر ذى روح ، نزع روح خواهد شد و علق ميان هر نفس با متعلقاتش ، قطع خواهد شد . اما ابطال روح ها و معدوم كردن نفس ها از اصل شان ، چيزى است كه هيچ دليلى از حديث ها براى آن نيست . پس ممكن است كه هم جواب دهنده و هم پرسش شونده ، برخى از اين ارواح باشند . همانطور كه در برخى از روايات هست كه ارواح انبياء و غيرشان ، پاسخ خواهند داد . و اما آن چه در برخى روايات آمده و از فناى اشياء ، تعبير مى كنند ، آن ها را حديث شماره 12 تفسير مىكند كه : مراد از اهلاك و افناء ، ميراندن و كشتن و امثال شان است . بررسى : 1 - حديث شماره 12 همين باب كه مورد نظر مرحوم طباطبائى است ، ترجمه آن به شرح زير است : امام صادق ( ع ) دربار آى « وَ إِنْ مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا نَحْنُ مُهْلِكُوها قَبْلَ يَوْمِ الْقِيامَةِ « 1 » » ، فرمود : مراد فنا با مرگ و غير آن است . و در روايت ديگر از امام صادق ( ع ) : فرمود : با كشتن و مرگ و غيره ، آمده است ( بحار ، ج 6 ص 329 ) . 2 - فرق ميان نظر علامه طباطبائى با شيخ مفيد ( ره ) اين است كه مرحوم مفيد در سه احتمال اول ، ماجراى خطاب و جواب را از ماجراهاى روز محشر مى شمارد . و مرحوم طباطبائى از ماجراهاى پيش از روز محشر مىداند .

--> ( 1 ) - آيه 58 سوره اسراء .